Idee – geen modder, geen lotus

Geen modder geen lotus – vriendschap sluiten met pijn

Vriendschap sluiten met de pijn … ?

Het klinkt je misschien vreemd in de oren. Waarom zou je dat willen? Dat is toch nergens goed voor?

Er is tegenwoordig zo’n groot aanbod van fysieke en psychologische zorg en pijnbestrijding dat pijn en verdriet archaïsche fenomenen uit de middeleeuwen lijken te zijn. Iets van vroeger dat nauwelijks aandacht behoeft. En waar je indien nodig snel korte metten mee kunt maken.

De onbewuste culturele norm lijkt te zijn: een mens hoeft geen pijn te lijden!

Dat klinkt op het eerste gezicht fantastisch.

Maar als coach herken ik ondertussen de schaduwkanten van deze ‘geweldige’ norm. Bijvoorbeeld:

  1. Onze stressvolle reactie op pijn is vaak pijnlijker dan de pijn zelf. De pijn is slecht en ongewenst en moet onmiddellijk weg. Dat levert stress en spanning op. En het werkt averechts.
  2. Mensen hebben verschillende behoeften. Dat botst met elkaar. En dat doet pijn. Dat geldt net zo goed voor vrienden en geliefden. Als je die relatiepijn niet wilt, dan zul je bij elke botsing uit de relatie stappen. Je zult weglopen. Of gaan vechten. De pijn komt tussen jullie in te staan. En je relaties zullen waarschijnlijk niet lang stand houden. Als je de pijn kunt accepteren, dan kun je in relatie blijven, en aan de relatie blijven werken.
  3. Als je niet kunt zijn met pijn, dan kun je er ook niet voor een ander zijn wanneer die pijn heeft. Je kijkt liever de andere kant op. Je doet alsof het er niet is. Of je gaat er het gevecht mee aan. Maar je kunt elkaar niet in of door de pijn ontmoeten. Ook nu komt de pijn jullie in te staan en drijft jullie uit elkaar.
  4. Een norm wil ook zeggen: als je je niet aan de norm houdt, dan ben je een slecht mens, dan deug je niet. Als de norm dus is dat je geen pijn zou hoeven lijden, en je ervaart wel pijn, dan ben je dus een slecht mens. En een slecht mens is het niet waard om liefde te geven en liefde te ontvangen. Je moet eerst van de pijn af zien te komen, voordat je het weer waard bent om geliefd te zijn.

Ik denk ook niet dat het verstandig is om zonder pijn te willen zijn. Net zo min als wit kan bestaan zonder zwart, en goed niet zonder fout, en geluk niet zonder ongeluk, zo kan genot niet bestaan zonder pijn. Omdat je weet wat pijn is, weet je ook wat fijn is. Als je 1 van de 2 polen van de tegenstelling elimineert, dan verdwijnen ze allebei. En hou je net niets over. Het een kan niet zonder het ander.

Dat is denk ik de reden waarom mensen die geconfronteerd zijn geweest met ziekte en sterven vaak zeggen dat ze nu meer genieten van het leven. Dat ze het leven meer waarderen. Ze weten beter wat pijn is. En daardoor heeft ‘fijn’ ook meer betekenis gekregen.

Geen modder, geen lotus. Ik geloof inderdaad dat de mooiste dingen, ervaringen en ontmoetingen geboren worden in de modder. Pijn is een goede voedingsbodem.

Om al deze redenen geloof ik niet dat we niet moeten streven naar eeuwigdurend pijnloos geluk. Ik denk dat het beter is om vriendschap te sluiten met pijn. En pijn en lijden in ons leven te integreren.

Onderdeel van mijn coaching is vaak het normaliseren van de pijn. En het creëren van een gezonde relatie met pijn.

In de loop der tijd heb ik gemerkt dat de meeste beklemming te maken heeft niet met het lijden zelf, maar met weerstand tegen de ervaring. Ik wil verdriet, verlies, falen, vernedering niet voelen –en dus wring ik me in bochten om het te vermijden. Tevergeefs. Telkens opnieuw moet ik leren dat echt contact met andere mensen en met mezelf vooral ontstaat als ik een verwond mens durf te zijn of durf te zien, niet als ik mezelf presenteer als ideaal en succesvol en slim en krachtig. Dan pas ontstaan humor, wijsheid, vriendschap. En telkens vergeet ik dat weer. ~ Arjan Broers

Ik begeleid mensen vaak om te beseffen dat het ok is om pijn en verdriet te ervaren. Dat een kenmerk van een geheeld mens is dat je kunt zijn met pijn en verdriet, van jezelf, en van een ander.

Samen werken we aan het ontwikkelen van nieuwe vaardigheden om elkaar in onze modderige voedingsbodem te ontmoeten. Opdat uit die ontmoeting betekenisvolle vruchten mogen groeien.

Een paar reflectievragen

  • Hoe denk jij over pijn? Welke overtuigingen en normen heb jij over pijn?
  • Wat doe je als je pijn ervaart? Wat is jouw standaard reactie?
  • Hoe praat je met anderen over pijn?

Pijnmeditatie (painfulness)

Een goede oefening om vriendschap te sluiten met pijn is om tijdens je meditatie, bijvoorbeeld mindfulness, actief pijn op te roepen en die pijn bewust onder ogen te komen, zonder ze weg te drukken of ertegen te vechten. Je kijkt er eenvoudig naar, zonder iets te willen veranderen, zonder actie.

Je kunt experimenteren met verschillende bronnen van pijn.

Fysieke pijn is makkelijk om mee te beginnen. Als je een poos zit ga je vanzelf fysieke pijn ervaren, bijvoorbeeld in je benen, of in je rug. Of je kunt bijvoorbeeld met 1 hand in het vel van je andere hand knijpen en op die manier pijn oproepen.

Je kunt ook een pijnlijke gebeurtenis oproepen. Of een pijnlijke relatie. Of een pijnlijke norm.

Voel je eerste primaire reactie. Wil je er vanaf? Wil je dat het stopt? Wil je het veranderen?

Doe dat niet. Zit ermee. Kijk ernaar. Blijf erbij. En misschien ervaar je dat pijn en genot dichter bij elkaar liggen en meer met elkaar verweven zijn dan we vaak denken.

Reacties kunnen niet achtergelaten worden op dit moment.